اسلام چیست ؟!

6 مارس

 امام مودودیچهارمین فلسفه ­ی ماوراء طبیعی که انبیاء آن را ارائه نموده ­اند اسلام می باشد و خلاصه­آن از این قرار است:  همه ­ی هستی و کائنات گسترده در پیرامون ما – که انسان هم جزئی از آن است – در اصل قلمرو یک پادشاه و سلطان است. اوست که آن را آفریده و تنها مالک و حاکم آن هم اوست. در این مملکت فرمان کسی بجز او اجراء نمی­شود. همه تابع فرمان او هستند و همه ­ی اختیارات کاملا» در دست همین مالک و فرمانروای واحد می­باشد. انسان در این مملکت یک رعیت مادرزادی است، یعنی رعیت بودن یا نبودن به رضایت او بستگی ندارد، بلکه او رعیت آفریده شده است و نمی­تواند جز رعیت چیز دیگری باشد.

چهارمین فلسفه ­ی ماوراء طبیعی که انبیاء آن را ارائه نموده ­اند اسلام می باشد و خلاصه­آن از این قرار است:  همه ­ی هستی و کائنات گسترده در پیرامون ما – که انسان هم جزئی از آن است – در اصل قلمرو یک پادشاه و سلطان است. اوست که آن را آفریده و تنها مالک و حاکم آن هم اوست. در این مملکت فرمان کسی بجز او اجراء نمی­شود. همه تابع فرمان او هستند و همه ­ی اختیارات کاملا» در دست همین مالک و فرمانروای واحد می­باشد. انسان در این مملکت یک رعیت مادرزادی است، یعنی رعیت بودن یا نبودن به رضایت او بستگی ندارد، بلکه او رعیت آفریده شده است و نمی­تواند جز رعیت چیز دیگری باشد.

در این نظام خودمختاری و غیر مسئول بودن انسان هیچ جایگاهی ندارد و فطرتا» و طبیعتا» همچنین چیزی خارج از امکان است. به عنوان یک رعیت مادرزادی و جزئی از این هستی، هیچ راهی جز این ندارد که او هم مانند سایر افراد مملکت از اوامر فرمانروا پیروی نماید. او حق ندارد شخصا» برای خودش تکلیف و برنامه­ی زندگی وضع نماید. کار او صرفا» این است که از دستورات و رهنمودهایی که از سوی مالک الملک می­آید پیروی کند. تنها وسیله رسیدن این رهنمودها به انسان وحی است. انسان­هایی که به وسیله­ی آنان وحی می­آید پیامبرانند؛ ولی مالک کائنات، برای انتحان و آزمایش انسان این روش لطیف را برگزیده که هم خودش را پشت پرده قرار داده و هم همه­ی نظام درونی سلطنتش را که به وسیله­ی آن به تدبیر و اداره ­ی امور می­پردازد، مخفی نگه داشته است. این سلطنت بگونه­ای می­چرخد که در ظاهر نه حاکم آن دیده می­شود و نه کارپردازان آن. انسان صرفا» کارخانه­ای را در پیرامون خود در حال چرخش می­یابد و با حواس ظاهری­ اش به هیچ وجه احساس نمی­کند، که من محکوم کسی هستم و باید به او حساب پس دهم. در عالم عیان و شهود نیز نشانه­هایی روشن و غیر قابل انکار وجود ندارد که از آن­ ها، حاکمیت و فرمانروایی عالم و محکومیت و مسئولیت (Responsibility ) انسان بگونه ­ای غیر مشتبه برای او روشن شود و او چاره ­ای جز پذیرفتن آن را نداشته باشد. پیامبران هم که می­آیند اینگونه نمی­آیند که نزول بر آنان از عالم بالا، قابل رؤیت باشد و یا این که چنین دلیل و نشانه­ ای صریح و روشن همراه آنان باشد که با مشاهده اش چاره­ای جز پذیرفتن پیامبری آنان نماند. این است که انسان تا حدی خودش را مختار می­بیند. اگر بخواهد شورش و طغیان کند به او قدرت و توان آن داده می­شود، وسایل و امکاناتش برای او فراهم می­شود و مهلتی طویل و دراز به او داده می­شود، تا جایی که تا رسیدن به آخرین مرزهای شرارت و عصیان با هیچ مانعی برخورد نمی­کند؛ اگر خواسته باشد به بندگی دیگران، بجز مالک هستی بپردازد باز هم به صورت قهری از آن باز داشته نخواهد شد؛ به او آزادی کامل داده می­شود تا بندگی، عبادت و اطاعت هر کسی را که خواسته باشد انجام دهد. در هر دو صورت شورش و بندگی غیر، رزق و روزی ­اش کماکان به او می­رسد؛ اسباب و متاع زندگی­، وسایل کار و امکانات رفاهی برحسب جایگاه و تلاش به خوبی به او می­رسد و تا هنگام مرگ این چیزها به همین منوال ادامه دارد.هیچ­گاه چنین نشده است که یک باغی و یابنده­ی غیر، صرفا» بخاطر این جرم از اسباب مادی دنیا محروم شود. این صرفا» بدان جهت است که آفریننده می­خواهد در رابطه با قوه ­های عقل و خرد، تشخیص، استدلال، اراده، اختیار و گونه ­ای توان تصرف حاکمانه که بر مخلوقات بیشمارش به انسان داده است، او را بیازماید. برای تکمیل همین آزمایش بر روی حقیقت پرده­ای از غیب افکنده است، تا عقل انسان آزمایش شود. آزادی انتخاب به او داده شده است، تا از این جنبه آزموده شود که آیا بعد از شناخت حق، بدون ­گونه اجباری با کمال رضایت و علاقه از آن پیروی می­کند و یا اینکه تن به بردگی خواسته ­ها می­دهد و از آن روی بر­می­تابد.

اگر امکانات و اسباب زندگی و آزادی عمل بدو داده نشود، آزمودن شایستگی و عدم شایستگی او ممکن نخواهد بود. از آنجا که زندگی این دنیا زمان این آزمایش است، در اینجا نه حساب و نه کتابی است و نه کیفر و جزایی. هرچه در اینجا به انسان داده می­شود، پاداش اعمال خوب به شمار نمیرود، بلکه وسیله امتحان است. مصایب، مشکلات و سختی­هایی که پیش می­آیند نیز مجازات اعمال بد نیستند، بلکه بیشتر به مثابه­ی نتایجی­اند که به حکم قانون طبیعی که نظام این دنیا برآن استوار شده است خودبه ­خود ظاهر می­شوند.زمان حساب و کتاب واقعی اعمال و بررسی و صدور حکم در مورد آن ­ها بعد از پایان یافتن مهلت این زندگی است و نام همین زمان آخرت می­باشد. لذا نتایجی که در این دنیا ظاهر می­شوند، نمی­توانند معیار درست و یا غلط بودن، خوب و یا بد بودن، قابل اخذ و یا ترک بودن راه و روش و یا عملی قرار گیرند. معیار واقعی، نتایجی است که در آخرت بدست می­آید.پی بردن به اینکه نتیجه ­ی چه راه و روش و عملی در آخرت بد و یا خوب خواهد بود، صرفا» از راه وحی بدست می­آید که از سوی خدا بر پیامبران نازل شده است. بدون در نظر گرفتن جزییات و تفصیلات، مهمترین مسئله­ای که رستگاری و خسران اخروی بدان بستگی دارد، این است که اولا» آیا انسان با استفاده ­ی درست از نیروی فکر و اندیشه و استدلال خود، حاکم واقعی بودن خداوند متعال و حقانیت پیام و هدایتی را که از سوی او آمده است می­شناسد یا خیر؟ ثانیا» بعد از شناخت این حقیقت، آیا او با وجود داشتن آزادی انتخاب، با رضایت و علاقه در برابر حاکمیت خداوند متعال و اوامر شرعی او سر تسلیم فرود می­آورد یا خیر، این است نظریه ­ای که از همان آغاز، انبیاء آن را ارائه می­کرده­اند و همین است نظریه ­ای که بر مبنای آن توجیه و تفسیر کامل(Explanation ) همه ­ی واقعیت ­های موجود جهان ممکن بوده و تفسیر همه ­ی آثار کائنات( phenomena) در آن موجود است و هیچ مشاهده و تجربه­ ای نمی­تواند آن را ابطال نماید.

این نظریه، یک نظام فلسفی کاملا»مستقل بوجود می­آورد که با نظام ­های جاهلی از لحاظ ماهیت و بنیاد کاملا» متفاوت است. گنجینه ­ی تمام اطلاعات و داده های موجود در رابطه با کائنات و وجود خود انسان را به شکل دیگری مرتب می­کند که با ترتیب علوم جاهلی کاملا» متباین و متفاوت است. برای رشد و پروراندن ادب و هنر(Art and literature) راه و روش دیگری اختیار می­کند که با همه ­ی طرق ادب و هنر جاهلی تفاوت دارد. در همه ­ی امور و مسایل زندگی نقطه نظر و هدف خاصی ایجاد می­کند که با اهداف و نقطه نظرهای جاهلی از لحاظ روح و جوهر هیچ­گونه سنخیتی ندارد. برای اخلاق نظام دیگری پدید می ­آورد که با اخلاقیات جاهلی هیچ تناسبی ندارد و سپس فرهنگی که بر این بنیان ­های علمی و اخلاقی پدید می­آید قطعا» از لحاظ ماهیت با همه ­ی فرهنگهای جاهلی متفاوت خواهد بود برای حفظ و نگهداری آن نیز نظام آموزشی ویژه ­ای که اصول آن با اصول هر نظام آموزشی جاهلی کاملا» متضاد است، مورد نیاز خواهد بود. خلاصه روح حاکم بر تاروپود و همه ­ی ریشه­ها و رگ­ های این فرهنگ روح حاکمیت خدای واحد و قهار، اعتقاد آخرت و محکوم و مسئول بودن انسان خواهد بود. برخلاف فرهنگ ­های جاهلی که در همه ­ی نظام آنها روح خودمختاری، بی­بندوباری و غیر مسئول بودن انسان جاری و ساری است.

بنابراین نمونه ­ها والگوهای انسانی که محصول فرهنگ ایجاد شده­ ی انبیا است، ظاهر و باطن و رنگ و روغن آن از الگو و نمونه ­ی انسانی که محصول فرهنگ جاهلی باشد، در همه­ ی عناصر و ابعادش متفاوت خواهد بود. تمدنی که بر این مبنا بوجود می­آید همه­ ی جزییات نقش آن از نقشهای دیگر تمدن­های دنیا متفاوت خواهد بود. این تمدن در همه­ ی ابعادش در طهارت و نظافت، خورد و خوراک، نحوه­ ی زندگی، اداب و رسوم، رفتارهای شخصی، نحوه­ ی کسب و درآمد، چگونگی مصرف ثروت، زندگی زناشویی، زندگی خانوادگی، آداب اجتماعی، روش ­ها وآداب مجالس، صورت­ های گوناگون روابط انسان با انسان، معاملات و داد وستد، نحوه­ ی تقسیم ثروت، روش اداره کشور، تشکیل حکومت، جایگاه فرمانروا و رئیس دولت، روش شورا، اصول قانون، روش استخراج ضوابط جزئی از این اصول، قضا، پلیس، نظام بازرسی و نظارت عمومی، صنعت بازرگانی، خط مشی رسانه ­ها و همه ­ی اداره­های دیگر، نحوه­ ی آموزش و سامان دهی نیروهای انتظامی و امور صلح و جنگ، از خودش روش­های خاصی خواهد داشت. در هر بعد و جنبه­ای یک خط امتیاز واضح آن را از تمدنهای دیگر متمایز می­کند و در هر چیز آن از اول تا آخر، نقطه نظر خاص، هدف خاص و رویه ­ی اخلاقی ویژه ­ای نهفته است که با حاکمیت مطلق خدای واحد و محکوم بودن و مسئول بودن انسان و هدف بودن آخرت بجای دنیا ارتباط مستقیم دارد.

————————————————

منبع : تجدید و احیای دین

مؤلف : امام ابوالاعلی مودودی

مترجم : سلیم قنبرزهی

انتشارات : نشر احسان

منبع : سایت نوگرا

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: