تفسیر آیه مبارکه ی « ان الدین عند الله الاسلام » توسط مولانا امام ابوالاعلی مودودی

15 اوت

ان الدین عند الله الاسلام

 

 مولانا امام ابوالاعلی مودودی

با این آیه است که قرآن تمامی جامعه ی بشری را به نظام زندگانی پیشنهادی خود دعوت می کند . بیانی است پر اهمیت و دارای حقیقتی الهی و مقدس که در این نوشته ی مختصر به موشکافی جنبه های مختلف آن خواهم پرداخت .

اگر چه در این تحقیق و بررسی امکان بررسی همه ی جزییات ممکن نخواهد بود با این حال سعی می کنم اندکی به روشنگری معنی و مفاد و اهمیت این آیه بپردازم و حدود پذیرش این ادعا را بررسی نمایم .و هم چنین تلاش خواهم کرد تا مفاهیم ضمنی و نیاز پیروی ار این بینش را توضیح دهم . به طور کلی آن چه از معنی این آیه فهمیده می شود این است که دین حق نزد خداوند اسلام است و اسلام تنها روش زندگی است که مورد قبول خداوند می باشد و مفهوم اسلام ، که عموما مورد اعتقاد همه می باشد ، این است که اسلام هم آیینی است مثل دیگر ادیان که حدود 1400 سال پیش در عربستان توسط محمد (ص) پایه گذاری شد .

من عمدا کلمه ی پایه گذاری را به کار بردم زیرا نه تنها غیر مسلمانان بلکه بسیاری از مسلمانان ، که اغلب ایشان تحصیل کرده نیز هستند ، در سخنان و نوشته های خود از حضرت محمد (ص) به عنوان پایه گذار اسلام یاد می کنند .

گویی به زعم ایشان ، اسلام با محمد (ص) آغاز شده است که او پایه گذارش باشد و به همین دلیل است که وقتی غیر مسلمانی به مطالعه در آیات قرآن می پردازد و به آیه مذکور برخورد می کند سبکسرانه از آن می گذرد و چنین می پندارد که درست همانگونه که هر مذهبی خود را تنها سرچشمه ی حقیقت می داند و ادیان دیگری را که ادعای مشابهی دارند منسوخ می شمارند ، قرآن نیز به نفع مذهب پیشنهادی خود بهانه ای ارائه کرده است و نیز وقتی مسلمانی به این جمله می رسد نیاز تعمق جدی درباره ی آن را در خود احساس نمی کند زیرا می داند مذهبی که به آن اشاره شد مذهب خود اوست و آن چه به عنوان دین حق معرفی شده است همانی است که او قبلا به آن ایمان آورده است و اگر اتفاقا قبول کند که باید راجع به این موضوع به تعمق بپردازد معمولا این کار را به صورت نوعی مطالعه ی تطبیقی با ادیان مختلف مثل مسیحیت ، هندوئیسم و بودائیسم و با این قصد که درستی و برتری اسلام را ثابت کند انجام می دهد ولی حقیقت آن است که این نکته به مطالعه و تفکری عمیق تر نیازمند است و بنابراین بهتر است جدی تر و با تعمق بیشتری به بررسی آن پرداخته شود .

معنی دین و اسلام

اجازه بدهید قبل از هر چیز ، تحقیق خود را با فهمیدن معانی دو واژه ی «الدین» و « الاسلام» آغاز کنیم .

در زبان عربی کلمه ی «دین»برای رساندن معانی گوناگون به کار میرود . معانی ذکر شده برای این کلمه عبارتن از:

1) قدرت ، اختیار داری و کنترل       2)اطاعت و تسلیم       3) پادش و عوض       4) روش زندگی ، سلوک و ایدئولوژی

در آیات قرآن معنی چهارم این واژه مورد استفاده قرار گرفته است . به این معنی که کلمه ی «دین» عبارت است از روش زندگی یا گرایش ذهنی و فکری و همچنین طرز رفتار و عملی که یک فرد یا یک جامعه از آن تبعیت کرده و  پیروی می نماید . ولی می باید خاطر نشان ساخت واژه ای که قرآن به کار می برد « الدین » است نه فقط « دین » . معنی این دو کلمه بسیار با هم متفاوت است ، درست مثل تفاوت موجود میان دو عبارت « راه همین است » و « این هم راهی است » . ادعای قرآن این نیست که در نظر خداوند اسلام هم روشی برای زندگی است بلکه ادعای آن این است که اسلام تنها روش واقعی زندگی و گرایش صحیح فکری  و رفتاری و هم چنین ایدئولوژی زندگی است .

علاوه بر این باید به خاطر سپرد که واژه ی « الدین » آن گونه که در قرآن از آن استفاده می شود ، به هیچ وجه در این معنی محدود به کار برده نمی شود . این کلمه محدود به برخی جنبه های خاص یا محدود به مرحله ای از زندگی نیست بلکه تمامی زندگی بشر را با همه ی کلیت آن را در بر می گیرد . این کلمه تنها اشاره به زندگی شخصی یک فرد ندارد بلکه در عین حال وجود دسته جمعی افراد یعنی آهنگ تمامی جامعه را به عنوان یک کلیت نیز شامل می شود . همچنین این واژه به روش زندگی هیچ ملت یا کشور به خصوص و یا روش رایج در یک دوره ی خاص از تاریخ منحصر نمی شود بلکه شامل روش زندگی برای تمامی بشریت ، در قلمرو فرد و جامعه و در تمامی زمان ها می گردد .

قرآن ادعا نمی کند که اسلام خلاصه واقعی شعائر و مراسم عبادی و عقاید و بینش های ماوراء الطبیعی و یا این که شکل واقعی گرایش مذهبی در اندیشه و عمل برای فرد است ، آن گونه که امروز مذهب در اصطلاح غرب فهمیده می شود حتی نمی گوید که اسلام روش صحیح زندگی برای مردم عربستان یا برای مردم یک کشور خاص یا برای مردمی که مقدم بر یک عصر خاص ( مثلا فرض کنیم عصر انقلاب صنعتی) بوده اند ، می باشد . خیر ! بلکه صریحا برای تمامی نوع انسان  فقط یک نوع روش زندگی وجود دارد که در نظر خداوند حق و پسندیده است و آن « الاسلام » است .

حال به بررسی واژه ی « الاسلام » می پردازیم :

در زبان عربی واژه ی اسلام به معنی تسلیم ، تفویض ، قبول بندگی خدا و نیز خود را به کسی سپردن می باشد .

ولی در قرآن ، در آیه ی بالا ، فقط نمی گوید اسلام بلکه می گوید « الاسلام » این واژه نیز اصطلاح خاصی است که قرآن به کار می برد و معنی آن به خاک افتادن در برابر خداوند ، تسلیم و اطاعت از او ، انکار اختیار خود در برابر او و تسلیم کامل در پیشگاه او است .

این پذیرش ، اطاعت ، تسلیم و انکار خود به معنی تسلیم به قوانین طبیعت ، آن گونه که برخی از مردم به اشتباه فهمیده اند ، نیست . حتی اشاره به این مطلب نیست که انسان می باید مطیع چیزی که مشیت یا خشنودی خداوند تلقی می شود و اساسا آن تصور و عقیده ی خود او است ، باشد . آن گونه که برخی دیگر نیز به اشتباه و قاطعانه اظهار می کنند.

از سوی دیگر ، این امر به معنی آن است که انسان می باید راسخانه و محکم به تعلیمات و دلالت هایی که خداوند از طریق پیامبران به او داده است متوجه شود و به دنبال هوی و هوس از راه راست منحرف نگردد . به عبارت دیگر ، گرایش ذهنی و رفتار انسان می باید تابع دستورات خدا و پیامبران او باشد نه طبق گفته ی این و آن . این گونه تسلیم و تفویض است که قرآن آن را به عنوان « الاسلام » توصیف می کند .

این چنین اسلامی در حقیقت مذهب جدیدی نیست که 1400 سال قبل به وسیله ی محمد (ص) پایه گذاری شده باشد ، بلکه واقعیت آن است ، همان اولین لحظه ای که انسان بر روی این کره پدیدار گشت به او گفته شد که تنها روش زندگی و تنها طریق درست حیات برای او « الاسلام » است  و بنابراین در قسمت های مختلف جهان و در دوره های گوناگون ، هرکسی که برای هدایت بشر تعیین گردید ، تکیه و تاکید پیام او بدون هیچ گونه تغییری یکسان بود و محمد (ص) نیز سرانجام تمامی بشریت را به سوی همان راه دعوت کرد . بدون شک این امت پیامبران بودند که تعلیمات آن ها را واژگون کردند و از صورت اول انداختند .

مثلا ، معتقدان به حضرت موسی با گذشت زمان و با ترکیب عناصر گوناگون خارجی ، نظامی را تحت عنوان یهودیت از پیش به وجود آوردند و پیروان عیسی مسیح ، نظام دیگری را به نام مسیحیت گسترش دادند و چنین بود عمل پیروان انبیاء دیگر در قسمت های مختلف جهان که اصل هدایت الهی را از بین بردند و آن را به صورتی غیر قابل تشخیص تحریف کردند .

با این حال این حقیقت باقی ماند که روش زندگی و راه و رسمی را که موسی و مسیح و تمامی پیامبران مشهور و یا گمنام ، بشر را بدان دعوت کردند چیزی به جز اسلام نبود .

با توجه به آن چه گفته شد بایستی عرض کرد معنی ادعای قرآن با عباراتی روشن و صریح این است که :

تنها مسیر واقعی برای انسان در زندگی این جهانی تسلیم خود به خدا و پیروی از روش فکری و رفتاری است که او از طریق پیامبرانش نشان داده است. 

این تعریف دقیقا همان چیزی است که مقصود قرآن است .

والسلام علی من اتبع الهدی

هرچه می خواهد دل تنگت بگو

Advertisements

بدون پاسخ to “تفسیر آیه مبارکه ی « ان الدین عند الله الاسلام » توسط مولانا امام ابوالاعلی مودودی”

  1. ناجی کرد اوت 15, 2007 در 3:29 ق.ظ. #

    برای راحتی بیشتر خوانندگان این قسمت را راه اندازی کردم

    هر چند ناشیانه است

    اما بباید گفت که یکی از قابلیت های این سیستم این است که نظرها را می توان به طور کامل ارائه کرد خوانندگان عزیز می توانند تا 2000 کاراکتر را نیز استفاده کنند در حالی که در قسمت نظرات میهن بلاگ فقط قادر به وارد کردن 650 کاراکتر هستیم

    و من الله توفیق

  2. تحیت اوت 17, 2007 در 4:24 ب.ظ. #

    خداوند روحش را شاد و قرين رحمت فرمايند

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: